Görev ve Yetkileri
I - 1580 SAYILI KANUNLA VERİLEN GÖREVLER
1580 sayılı Belediye Kanununun 54-61, 63-68, 73, 76-78, 81, 84, 87, 93, 96-101, 107, 120, 123 ve 126.maddelerinde belediye başkanlarına doğrudan verilen görevler sayılmış, ayrıca belediyenin en büyük amiri sıfatı ile diğer maddelerle verilen görevlerin yerine getirilmesinde de yetkili ve sorumlu kılınmıştır. Bu görevleri 5 grupta toplamak mümkündür.
<strong> a- Kanun, Tüzük ve Yönetmelikleri Yayınlama ile İlgili Görevler :</strong>
Kanunun 98.maddesi uyarınca, belediye başkanı mahallin en büyük mülkiye memuru tarafından tebliğ edilecek bütün kanun, tüzük ve yönetmelikleri yayınlamak, vatandaşlara duyurmak ve gereğini yerine getirmekle görevlidir. Bu maddenin uygulanmasında 1928 tarihli 1322 sayılı Kanunların Neşir ve İlanına Dair Kanun hükümlerinin dikkate alınması gerekir. 1984 tarihli ve 3011 sayılı "Resmi Gazetede Yayınlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun"un 2.maddesi uyarınca, belediyelerin, kendilerinin uygulamaya koyacakları yönetmelikleri de halka duyurmaları gerekmektedir. Bu yönetmelikler varsa yerel gazetelerde, yoksa diğer yayın yolları ile ilan edilmelidir.
b- Belediyenin En Büyük Amiri Olarak Başkanın Görevleri :
1580 sayılı Kanunun 99.maddesinde belediyenin en büyük amiri olarak belediye başkanının görevleri;
1) Belediye zabıtasının görevlerinin yerine getirilmesini sağlayacak emir ve yasakları uygulamak, (1580 sayılı Kanunun 107.maddesi uyarınca, belediye zabıtası doğrudan belediye başkanına, belediye şubesi olan yerlerde şube müdürüne bağlıdır. Bu birime ancak başkan ya da şube müdürü emir verebilir. Belediye zabıtasının atanması, çalışma usul ve esasları aynı Kanunun 102.maddesi uyarınca, çıkarılan Tüzüğe göre düzenlenecek Yönetmelikle tespit olunmuştur. Söz konusu "Belediye Zabıta Personeli Yönetmeliği" 15.07.1969 tarih ve 13249 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Ancak Yönetmeliğin dayanağı olan "Belediye Memur ve Müstahdemleri Nizamnamesi" 23.12.1994 tarih ve 22150 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 94/6251 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlükten kaldırıldığından, bu Yönetmeliğin hukuki geçerliliği tartışılır durumdadır. Yönetmeliğin 4.maddesine göre, zabıta personelinin çalışma saatleri belediye başkanınca belirlenir. Aynı Yönetmeliğin 5.maddesine göre de, zabıta karakollarının kuruluşu belediye başkanının onayı ile gerçekleştirilir. Hal Zabıtası Teşkilatı Personelinin Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile hallerde görevlendirilecek zabıta ile ilgili özel düzenleme yapılmış ve belediye başkanlarına yukarıdaki görevlerine paralel görevler verilmiştir.) 2) Belediye meclisi, encümeni ve diğer üst mercilerin kararlarını uygulamak,
3) Bu mercilerin onayını gerektirmeyen belediye görevlerini yetki ve sorumluluğu altında uygulamak,
4) Belediyenin yerel nitelikteki sağlık, esenlik, imar ve iktisat işlerini izlemek ve yerine getirmek, şeklinde sıralanmıştır.
Belediye başkanlarının doğal afetlerdeki görevleri nelerdir? Belediyeler afet öncesinde 1580 sayılı Belediye Kanunu ve başta 3194 sayılı İmar Kanunu olmak üzere çeşitli mevzuatla verilen görevleri yerine getirirken doğal afetlere ilişkin şartları ve ihtiyaçları da dikkate almak zorundadır. 7269 Sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirler ve Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun; doğal afetlerde alınacak tedbirleri düzenlemiş ve belediyelere de çeşitli görevler yüklemiştir. Afetlerde, genel yetkili taşrada mülki idare amirleridir. 1580 sayılı Kanunun 15.maddesine, 27.12.1999 tarih ve 23919 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete'de yayınlanan 586 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7.maddesi ile eklenen 82.fıkra ile "...Afetlerde mülki idare amirinin emri ile gerek kendi görev sahası içinde gerekse diğer il, ilçe, belde ve köylerde kurtarma ve yardım hizmetlerinde bulunmak, afetzedelere yardımcı olmak..." görevi verilmiştir. Burada sözkonusu edilen belediyelere 1580 sayılı Kanunla verilen görevler dışındaki işlerdir. Ayrıca diğer bölgelerdeki afetzedelere yardım yapılmasına imkan sağlanmıştır. 581 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 7169 sayılı Kanuna eklenen bir madde ile yapılan bu yardımlarla ilgili işlemlerin 1050 sayılı Kanun ve 2886 sayılı Kanuna tabi olmadığı hükme bağlanmıştır.
c- Belediyenin Temsilcisi Sıfatı İle Başkanın Görevleri :
Kanunun 100.maddesine göre belediye tüzel kişiliğinin başı olarak başkan;
1) Belediye mallarını idareye,
2) Gelir ve giderleri takip ve tahsile,
3) Belediye adına sözleşme yapmaya,
4) Resmi daire ve mahkemelerde davalı ve davacı olarak belediyeyi temsile ya da bir başkasını vekil olarak görevlendirmeye,
Belediyeleri mahkemelerde ancak belediye başkanının ya da vekalet vereceği avukatın temsil edebileceği yargı mercilerince karara bağlanmıştır. Danıştay 7.Dairesi'nin 25.01.1961 tarih ve Esas:1960/212, Karar:1961/538 sayılı kararı bu yöndedir.
5) Belediye bütçesinin ita amiri sıfatıyla harcama belgelerini tasdik ve imzaya yetkilidir.
d- Belediye Başkanının Belediye Meclisi ve Belediye Encümeni İle İlgili Görev ve Yetkileri :
1) Belediye başkanı 1580 sayılı Kanunun 54.maddesine göre, belediye meclisini olağan ve olağanüstü toplantıya çağırmakla görevli ve yetkilidir. Ekim, Şubat ve Haziran aylarındaki olağan toplantılar dışında, başkan üyelerden üçte birinin gerekçeli teklifi üzerine meclisi toplantıya çağırmakla görevlidir. Başkan üyelerin toplantıya çağırmaya ilişkin taleplerini dikkate almak zorundadır. Bu görevini yerine getirmeyen bir belediye başkanı Danıştay 11.Dairesi'nin 19.09.1978 tarih ve Esas:1978/870, Karar:1978/4378 sayılı kararı ile düşürülmüştür. Meclisin Haziran ayı toplantısı dönem başı sayılır ve seçimler bu toplantıda yapılır. Olağan toplantıların Ekim, Şubat ve Haziran aylarının ilk haftasında başlatılması gerektiği İçişleri Bakanlığı'nın 02.10.1959 tarih ve M.İ.U.Md.621-305-154/5255 sayılı görüşünde açıklanmıştır.
2) 1580 sayılı Kanunun 55.maddesi uyarınca; meclis gündemi, başkanca belirlenir ve üyelere gönderilir. 57.maddeye göre üyeler de meclise belediye görevleri ile ilgili olmak şartıyla teklifte bulunabilir ve kabul edildiği takdirde konu gündeme alınır.
) 1580 sayılı Kanunun 58.maddesi, "Belediye Meclislerinin Çalışma Usulüne Dair Belediye Kanununun 59 uncu Maddesine Tevfikan Tanzim Edilen Talimatname"nin 7.maddesine göre, başkan, belediye meclisine başkanlık eder. Ancak Kanunun 60. maddesine göre; yıllık icraat raporunun okunması sırasında meclise, seçilmiş meclis başkan vekili başkanlık etmelidir. Belediye başkanı belediye meclisini nasıl yönetir? Belediye meclislerinin çalışma usulü ile ilgili hükümler 1580 sayılı Kanununun 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 64, 65, 66, 67, 68 ve 69.maddelerinde yer almaktadır. 59. Maddede belediye meclislerinin çalışma usullerinin İçişleri Bakanlığı'nca çıkarılacak bir Yönetmelikle tespit edileceği belirtilmiştir. Sözü edilen bu Talimatname (Yönetmelik) 1930 yılında İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanarak Belediye Kanununun yürürlüğe girmesinden hemen sonra yürürlüğe konulmuş ve o tarihten bu yana değiştirilmeden uygulanmaktadır. Yukarıdaki Kanun maddeleri ve Yönetmelik hükümleri doğrultusunda belediye meclisi toplantılarının; başlatılması, sürdürülmesi, karar alınması ve sona erdirilmesi şöyledir:
-Belediye meclisleri yılda üç kez (Şubat, Haziran, Ekim) olağan toplantı yapar. Meclis üyeleri bu toplantılara başkan tarafından çağrılır. Toplantıların gündemi en az bir hafta önce başkan tarafından meclis üyelerine gönderilir. Ayrıca varsa mahalli gazete ile, yoksa uygun vasıtalarla ilan edilir. Acele hallerde bu süre 3 güne kadar indirilebilir. Üyelere tebligatın imza karşılığı yapılması esastır. Tebligat tarihinin toplantıdan en az 7 gün önce (acele hallerde 3 gün) olmasına dikkat edilmelidir.
-Belediye meclisi, önemli ve acele bir iş çıkarsa başkanın yazılı çağrısı veya üyelerden üçte birinin gerekçeli teklifi üzerine toplanabilir. İl valisini doğrudan çağırması üzerine de meclis toplanır. Bu durumlarda yalnız çağrıyı gerektiren konu görüşülür.
-Belediye meclis toplantılarını belediye başkanı başkanlık eder. Herhangi bir sebeple başkanın bulunmaması durumunda, başkan vekili başkana ait yetkileri aynen kullanır.
-Belediye meclis toplantılarının halka açık yapılması esastır. Ancak, başkan veya üyeler tarafından teklif edilirse meclisin çoğunluğu ile gizli toplantı yapılmasına karar verilebilir. Gizli toplantılarda alınan kararların özetleri mahallin en büyük mülki idare amirine bildirilir.
-1580 sayılı Kanunun 60, 61 ve 76.maddeleri uyarınca belediye başkanının yıllık icraat raporunun görüşülmesi, belediye başkanı hakkında verilen gensorunun gündeme alınmasından 3 tam gün geçtikten sonra başkan tarafından meclis önünde cevap verilmesi esnasında belediye meclisine, meclis başkan vekili başkanlık eder.
-Belediye meclisine belediye başkanı, belediye başkan vekili veya meclisçe seçilmiş olan meclis başkan vekillerinden başkası başkanlık edemez. Bu takdirde alınan kararların geçersiz olduğu Danıştay'ın kararları ile sabittir.
-Belediye meclis üyelerinin kendileri ile ilgili hususta veya Belediye Kanununun 27.maddesi uyarınca kendisi ile birlikte mecliste bulunması caiz olmayan yakınlarının tasarrufu altında bulunan taşınmazların kamulaştırma, kiralama ve ihalesine ilişkin görüşmelere katılamazlar. Belediye başkanı da meclisin aynı zamanda bir üyesi olduğundan bu konularda kendisi ile ilgili görüşmelere katılamaz.
-Görüşmelere geçilebilmesi için meclis üye tam sayısının yarısından fazlasının toplantıda bulunması gerekir. Örneğin 10 üyeli bir mecliste 6 üyenin hazır bulunması şarttır. Üye tam sayısı hesabında başkan da dikkate alınmalıdır. Başkan dahil üye tam sayısı örneğin 15 olan bir mecliste toplantı yeter sayısı 9 olur.
-1580 sayılı Kanunun 68.maddesine göre belediye meclisinin toplanması için yeterli sayıda üye yoksa başkan en az 3 gün sonra toplanmak üzere meclisi tatil eder ve yeni toplantı günü ve yeri mahalli vasıtalarla duyurulur. Bundan sonraki toplantıya katılan üyelerin çoğunluğuna bakılmaksızın görüşmelere geçilebilir.
-1580 sayılı Kanunun 69.maddesi uyarınca toplantıya mazeretsiz katılmayan meclis üyelerinin düşürülmesi mümkün olduğundan, katılmayan üyelerin mazeretlerini bildirip bildirmedikleri başkan tarafından dikkate alınmalıdır. Üyenin mazeretinin kabulü meclisin takdirine bağlıdır. Danıştay'ın bu konuda çeşitli kararları bulunmaktadır. Bu kararlarda mazeretin araştırılmasının gerekmediği kanaati ağır basmaktadır.
-Meclisin yeterli çoğunlukla açılmasının ardından, bir önceki birleşmeye katılan üyeleri adları ile tutanak özetleri ve alınan kararlar katip tarafından okunur. Bunlara itiraz varsa düzeltilir ve meclisçe kabul edilirse başkan ve bir katip tarafından imzalanır.
-Belediye meclisi görüşmeleri kaideten halka açıktır. Ancak meclis çoğunluğunun kararı ile gizli toplantı yapabilir. Açık ve gizli toplantılara ilişkin gündemler o yerin mülki idare amirine gönderilir. Gizli toplantılara mülki idare amirleri bizzat katılabilecekleri gibi bir memur da görevlendirebilirler. Alınan kararlar 24 saat içinde mülki idare amirine bildirir.
-Açık toplantılara dinleyici olarak katılanlar, toplantıda konuşulanları ses veya görüntü bantlarına kaydetmeleri mümkündür. Danıştay aksi yöndeki bir belediye meclisi kararını iptal etmiştir.
-Görüşmelere geçilmeden önce üyelerin bilgisine sunulacak hususlar varsa okutulur. Meclis başkanlığına yazılmış dilekçeler varsa bunlarda okutulup ilgili komisyona gönderilir.
-Üyelerin usul hakkında görüşme açılması yönündeki talepleri başkan tarafından meclisin oyuna sunulur. Kabul edilirse usul hakkında görüşme yapılabilir.
-Üyelerden görüş açıklamak isteyenler başkan tarafından kaydedilir. Görüşülecek konuya ilişkin varsa komisyon raporu okunur. Bundan sonra başkan üyelere sırası ile söz verir. Üyeler bulundukları yerde ayağa kalkarak konuşurlar. Başkan gerektiğinde açıklamada bulunabilir.
-Söz alanlar lehte ya da aleyhte konuşacaklarını belirtirler. Söz alanların başkana hitap ederek konuşmaları gerekir.
-Açıklamada bulunmak üzere mecliste hazır bulunacak memurlara başkanlıkça kayıt sırasına bakmaksızın söz verilebilir.
-Konuşma yapanların, söz aldıkları, konu dışına çıkmamaları, hakaret içeren söz söylememeleri ve meclisin düzenini bozacak davranışta bulunmamaları gerekir. Aksine davrananlar başkan tarafından uyarılır. İki kez uyarılan bir üye davranış ve tutumuna devam ederse başkan tarafından toplantıyı terke davet edilir. Buna uymazsa çıkarılır.
.
-1580 sayılı Belediye Kanununun 65.maddesine göre dinleyici olarak katılanlar da gösteri veya gürültü yaptıkları takdirde başkan tarafından belediye zabıtası marifeti ile toplantı salonundan çıkarılırlar.
-Bir madde veya konu üzerinde görüşmeye son verilip verilmemesi ile ilgili olarak başkan meclisin oyuna başvurur. Görüşmeye son verilmesi için çoğunlukla karar verilirse lehte ve aleyhte konuşma yapılmaz. Konuşmalar sürerken üyelerden biri tarafından da görüşmelerin yeterliliği istenebilir. Bu istekte oya sunulur. Kabul edilirse görüşmelere son verilir.
-Meclis görüşmelerinde düzeni bozacak şekilde gürültü olur ve başkanın uyarısına rağmen devam ederse, başkan ertesi gün toplanmak üzere meclisi tatil eder.
-Belediye meclisinde beldenin sorunlarının görüşülmesi esastır. Belediye meclisi siyasi meseleleri görüşmesi ya da siyasi temennilerde bulunması meclisin feshini gerektirdiğinden, başkan bu tür tartışmalara müsaade etmemelidir. Aksi taktirde meclisin feshini gerektiren aynı eyleme katılan belediye başkanın da düşmesine karar verilebilir.
-Belediye meclislerinde kararlar üç yolla alınır.
aa) Meclisin Kanunla belirlenmiş veya sayısının salt çoğunluğu ile,
bb) Hazır bulunanların çoğunluğu ile,
cc) Mecliste hazır bulunanlardan kabul oyu verenler, red oyu verenlerden fazla ise kabul edilmiş sayılır.
-Bir konunun isim belirleme yöntemi ile oylanabilmesi için ya kanunda açıkça gösterilmesi ya da meclisin çoğunlukla karar vermesi ile mümkündür. Bu yöntem üyelerin isimleri yazılı beyaz ve kırmızı renkli kağıtların görevlendirilecek biri tarafından toplanması suretiyle icra edilir. Oy toplamaya başlanmadan çoğunluk olmadığına dair bir şüphe varsa başkan ve katip mevcut üyeleri saymak zorundadır.
-Başkan tarafından, oylama sonucu kararın oy çokluğu ya da oybirliği ile alındığı açıklanır.
-Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf tercih edilir. Başkan vekilinin oturumu yönetmesi durumunda da bu hususa dikkat edilir. Ancak gizli oylamada başkan oyunun rengini belirtemez. Dolayısıyla başkanın bulunduğu tarafın tercih edilmesi sözkonusu olamaz.
-Yukarıda bahsedilen talimatın 35.maddesi uyarınca başkan, gündemin tamamlanmasından sonra ertesi toplantının hangi gün ve saatte başlayacağı ve ne görüşüleceğini belirtmek suretiyle toplantıyı kapatır.
-Başkan tarafından toplantının kapatılmasından sonra görüşme yapılamaz, yapılırsa alınan kararların hukuki geçerliliği olmaz. Danıştay 2. Dairesi'nin 16.03.1956 tarih ve Esas:1956/813 Karar:1956/715 sayılı kararı ile bu şekilde alınan belediye meclisi kararları iptal edilmiştir.
-Belediye meclisinin görüşmelerine ilişkin tutanaklar her görüşmenin ardından belediye başkanı (bizzat katılmıyorsa meclise başkanlık eden başkan vekili) ve meclisçe seçilen katipler tarafından imzalanır.
-Meclis kararlarının uygulanması belediye başkanının görevdir. Ancak, başkan bu kararlara 1580 sayılı Kanunun 73.maddesindeki usule göre itiraz edilebilir.
-Belediye meclisinde alınan kararların 48 saat içinde belediye kapısına asılmak suretiyle ilanı yapılmalıdır.
4) 1580 sayılı Kanunun 63.maddesi uyarınca; meclisin lüzum görmesi halinde meclis üyelerinden birkaçının belediye hesaplarını incelemek üzere görevlendirilmesi üzerine düzenlenen rapor başkanın mütalaası alındıktan sonra meclise sevk edilir.
5) Başkan, 1580 sayılı Kanunun 64.maddesi uyarınca; mecliste sorulan sorulara cevap vermek zorundadır.
6) Başkan, meclisin kararlarını kayda mahsus olan zabıtları imzalamakla görev ve yetkilidir.
7) 1580 sayılı Kanunun 68.maddesine göre, belediye başkanı, belediye meclisinde çoğunluğun bulunmadığını tespit ettiği takdirde, meclisi üç gün sonra toplanmak üzere tatil etmek yetkisine sahiptir. Bu husus uygun vasıtalarla duyurulur, ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz.
8) 1580 sayılı Kanunun 73.maddesine göre, belediye başkanları belediye meclisi kararlarına 10 gün içinde itiraz hakkına sahiptir. Bu itirazlar il merkezlerinde İçişleri Bakanlığı'na, diğer yerlerde valiliğe yapılır. İl merkezleri için valinin mütalaası ile Danıştay, diğer yerler için kaymakamın mütalaası üzerine ilgili il idare kurulu kesin kararı verir. Belediye başkanlarının bu süre içinde meclis kararlarının uygulanmasını durdurmaya yetkisi bulunmamaktadır. Bu yetki valiye aittir.
9) Belediye başkanı, belediye meclisine her toplantı dönemi başında meclis kararlarının uygulanması ile ilgili bir rapor sunmakla görevlidir. Meclisin 2/3 çoğunlukla alacağı kararla, rapor yeterli görülmezse, başkan hakkında kesin karar verilmek üzere gerekli işlemlere başlatmak için mahalli mülki idare amirine gönderilir. Belediye başkanının düşürülmesi ile ilgili nihai karar Danıştay'ca verilir.
10) Belediye başkanı belediye encümenine başkanlık eder. Başkanın havale etmediği işler belediye encümeninde görüşülmez. Başkan, belediye encümenine başkanlık görevini 1580 sayılı Kanunun 78.maddesi uyarınca bir başkasına devredebilir. Ancak, belediye başkanının, belediye encümenine başkanlık etmek üzere tevkil edeceği kişinin işçi statüsünde olamayacağı 1992 yılında Mülkiye Teftiş Kurulu'nca yaptırılan bir araştırmada tespit edilmiştir.
11) Belediye başkanları, 1580 sayılı Kanunun 87.maddesi uyarınca; encümen kararlarını, kamu yararına ve kanunlara aykırı gördükleri takdirde; uygulamayı erteleyerek mahalli mülki amirine göndermek yetkisine sahiptir. Bu hususta il merkezleri için, Danıştay, diğer yerler için ilgili il idare kurulları bir ay içinde karar verir. Danıştay 8. Dairesi'nin 26.03.1997 tarih ve Esas:1995/2214 Karar:1997/1026 sayılı kararında, belediye başkanı kendisinden önceki başkanın katıldığı belediye encümeni kararına iptaline karşı dava açma ehliyetinin bulunmadığına hükmedilmiştir.
12) Belediye başkanı, 1580 sayılı Kanunun 93.maddesine göre, izin, hastalık veya geçici görevle ayrılma hallerinde kendisine vekalet etmek üzere bir meclis üyesini görevlendirir. Belediye Başkanı, Vekilin yetkisini kısıtlayamaz.
13) 1580 sayılı Kanunun 97.maddesi uyarınca, belediye başkanı encümenle arasında çıkan ihtilafları belediye meclisine gönderir, meclis konuyu inceleyip karar verir.
Belediye başkanı veya belediye encümeni ile belediye meclisi arasında ihtilaf çıkması durumunda başkan, valiye başvurur. Bu durumda il merkezi dışındaki belediyelerin ihtilaflarını il idare kurulu, il merkez belediyelerindeki ihtilafları ise il idare kurulunun görüşü alındıktan sonra Danıştay karara bağlar.
e- Belediye Bütçesinin Hazırlanması, Kabulü, Onaylanması, Uygulanması ve Kesin Hesapla İlgili Görevler :
1) Belediye başkanı;
-Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Tüzüğünün 6., Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliğinin 19. maddeleri uyarınca; Mayıs ayının ilk haftasında bütçenin temel ilkelerini belirleyen çağrıyı yapar.
-1580 sayılı Kanunun 120., Tüzüğün 10. ve Yönetmeliğin 26.maddeleri uyarınca; belediye başkanı belediye bütçesini denkleştirip Ağustos ayının ilk haftası içinde belediye encümenine verir.
-Aynı Tüzüğün 11, Yönetmeliğin 27.maddeleri uyarınca, encümenden gelen raporla birlikte bütçeyi en geç 1 Ekim tarihine kadar (Büyük şehir belediyelerinde 1 Kasım meclise sunar.
-Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Tüzüğünün 69. ve Yönetmeliğin 192.maddeleri uyarınca; sayman tarafından hazırlanan ay sonu cetvellerini encümene sunar.
-1580 sayılı Kanunun 128, Tüzüğün 74 ve Yönetmeliğin 46.maddeleri uyarınca; Nisan ayı içinde kendisine sayman tarafından verilen kesin hesabı düzelttikten sonra encümene havale eder.
-Tüzüğün 75., Yönetmeliğin 48.maddeleri uyarınca, encümence incelenen kesin hesabı meclise sevk eder. Meclis tarafından kabul edilen kesin hesabı vali ya da kaymakama (Büyük şehir kapsamındaki ilçe belediyelerinin bütçeleri büyük şehir belediyesine gönderilerek büyük şehir belediyesi bütçesi ile birlikte il valisine) onaylattıktan sonra Sayıştay'a gönderir.
-Tüzüğünün 88.maddesi uyarınca; mal saymanı tarafından verilen mal hesabını incelenmek üzere Şubat ayının ilk haftasında belediye encümenine verir.
2) 1580 Sayılı Kanunun 126. ve Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Tüzüğünün 39.maddeleri uyarınca belediyelerde ita amiri belediye başkanıdır.
3) Belediye başkanı, Sayıştay'ın 19.06.1990 tarih ve 96/256 sayılı yazısı uyarınca belediyedeki birim amirlerini tahakkuk memuru olarak görevlendirmelidir.
4) Belediye başkanı, Sayıştay Kanununun 64.maddesine göre, kesinleşmiş Sayıştay ilamlarını dairenin en büyük amiri sıfatıyla (3) ay içinde yerine getirmekle ödevlidir. İlamlarda gösterilen zimmet ve tazminler faizi birlikte tahsil edilir. Ancak, faizin tutarı karar verilen miktarın % 10'unu geçemez.
5) Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Tüzüğünün 43.maddesi uyarınca; gelir ve gider tahakkuk memurlarının yanlışlıklarından doğan zararları Sayıştay kararı doğrultusunda sorumlularından tahsil etmek zorundadır. Sayıştay kararına kadar tahakkuk edilen zararın güvence altına alınması başkanın görevidir.
6) 1050 Sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 83.maddesi ve Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Tüzüğünün 58-65.maddeleri uyarınca; belediye başkanları ita amiri olarak bütçe içi ve bütçe dışı avans verilmesi için emir verir. Müteahhitlere sözleşmelerinde yeralmak şartıyla taahhüt tutarının 1/3'ü kadar avans verilebilir. Ancak, bu Tüzük hükmüne rağmen Sayıştay belediyelerde Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenen miktar kadar avans verilebileceği görüşündedir. Bu nedenle müteahhit avanslarının % 10 olarak uygulanması ve belediye meclisinin kararının alınması gerekir. Yabancı ülkelerde yapılacak satın almalar için gerekli izinlerin alınması koşuluyla dairesinin gerek göstermesi ve belediye başkanının izin vermesi ile milli bankalar aracılığı ile akreditif açtırılabilir.
7) Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Tüzüğünün 57 ve 64.maddeleri uyarınca; belediye başkanı ita amiri olarak ödemelerde mali sorumluluk yüklenebilir. Bu durumda saymanlar ödemeyi yapmak zorundadır. Mali yönden başkan sorumlu olur. Ancak; ödenek yetersizliği, atama ve çalıştırmaların kadro üstü olması, yüklenme ve gerçekleştirme belgelerinin noksanı, maddi hata ve hak sahibinin kimliği dolayısıyla kabul edilmeyen verile emirlerinin ödenmesinde saymanlar zorlanamaz.
8) 506 sayılı Kanunun 80.maddesine göre kesilen sigorta primlerinin ödenmesi sağlamak belediye başkanının görevi olup aksine davranış halinde belediye başkanlarının bizzat sorumlu olduğu Yargıtay kararlarıyla teyit edilmiştir.
9) Belediyelerin tahsil edip başka kurumlara aktarmaları gereken payların ilgili kurum ve kuruluşların hesabına yatırılmasını sağlamak belediye başkanlarının görevidir. (1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, Belediye Gelirleri Kanunu gereği
10) 1580 sayılı Kanunun 19.maddesine göre kurulan katma bütçeli kuruluşların bütçe ve kesin hesapları da; Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Tüzüğünün 89.maddesi uyarınca belediye bütçe ve kesin hesabın tabi olduğu usule tabidir. Bu nedenle belediye başkanı yukarıdaki maddelerde sayılan görev ve yetkilerini bu kuruluşlar içinde kullanır.
Tüzüğün 91.maddesi uyarınca katma bütçeli kuruluşların ita amiri belediye başkanıdır.
11) Belediyelerin borçlanmasında belediye meclisinin verdiği kararları uygulamak belediye başkanının görevidir. 1580 sayılı Belediye Kanununun 70.maddesinin 5.fıkrasına göre, belediyenin borçlanma yetkisi belediye meclisine verilmiştir. Aynı Kanunun 71.maddesine göre bu kararlar mahalli mülki idare amirinin onayına tabidir. Ancak, 1580 sayılı Kanunun 72.maddesine göre, borç verme ve alma süresi 25 yılı aşıyorsa ayrıca il idare kurulunun görüşü, valinin tasvibi ve Danıştay'ın kararı ile kesinleşir. Yine, son yıllarda ortaya çıkan 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu gereğince yapılacak işlemler de bir tür borçlanma sayılıp belediye meclisinin kararıyla uygulamaya konulur. Bu konu İçişleri Bakanlığı'nın 09.05.1994 tarih ve B050.MAH.0740001-66 sayılı genelgesinde ayrıntılı açıklama yapılmıştır. Öte yandan, 09.04.2002 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 4749 sayılı Kanunun 5.maddesinde, "İl özel idareleri, büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, kendilerine ait tüzel kişilerin ve/veya kendilerine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlar ile kendilerinin ve/veya kendilerine ait tüzel kişilerle kendilerine bağlı tüzel kişiliği haiz kuruluşların sermayesinin yarıdan fazlasına sahip olduğu özel idare şirketleri ile belediye iktisadi kuruluşlarına ilişkin her türlü yükümlülüklerden ve bu yükümlülüklerin aksatılması neticesinde doğmuş olan ve doğabilecek Hazine alacaklarının geri ödenmesinden mütesilsilen sorumludurlar. Bu kapsamda akdedilen dış kredi anlaşmalarından ortaya çıkan her türlü geri ödeme yükümlülüğü tamamlanıncaya kadar borçlu kuruluş, borcun geri ödenmesi süresince meydana gelebilecek her türlü idari değişikliklere ve yeni görevlendirmelere bağlı olmaksızın, borcun geri ödenmesinden sorumludur."hükmü yeralmıştır. Belediye başkanları bu hususları izlemek ve sonuçlandırmakla görevlidir.
II - 3030 SAYILI KANUNLA BELEDİYE BAŞKANLARINA VERİLEN GÖREVLER
3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun, 1580 sayılı Kanuna göre; büyük şehir belediye başkanları daha geniş yetki ve görevler vermiştir. Bunun yanında 1580 sayılı Kanunun hükümlerinin de uygulanacağı 3030 sayılı Kanunun 21.maddesinde açıklanmıştır. 3030 sayılı Kanunun 14.maddesinde büyük şehir belediye başkanının görevleri belirlenmiş, 3030 sayılı Kanunun Uygulanması İle İlgili Yönetmeliğin 42.maddesinde ise bu yetkiler daha ayrıntılı biçimde sayılmış, Büyük Şehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri ve Fon Yönetmeliğinin 6, 24, 30, 31.maddelerinde de, büyük şehir belediye başkanlarına çeşitli görevler verilmiştir.
a- 3030 Sayılı Kanunun 14.Maddesi İle Büyük şehir Belediye Başkanına Verilen Görev ve Yetkiler :
3030 sayılı Kanunun 14.maddesine göre; 1) Büyük şehir tüzel kişiliğini temsil etmek,
2) Büyük şehir belediye meclisince onaylanan nazım imar planlarını uygulamak,
3) Büyük şehir encümeni ve meclisinin kararlarını uygulamak,
4) Büyük şehir belediyesinin ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin etkin, düzenli ve süratli bir şekilde yönetilmesini sağlamak,
5) Büyük şehir belediyesinin ve bağlı kuruluş ve işletmelerinin bütçe tasarılarını, bütçe üzerindeki değişiklik tekliflerini ve bütçe kesin hesap cetvellerini hazırlayarak ilgili organlara göndermek,
6) Büyük şehir belediyesinin gelir alacak, hak ve menfaatlerini izlemek ve tahsil etmek
7) Bu Kanunla öngörülen hallerde yetkili organların kararını da almak şartıyla büyük şehir belediyesi adına sözleşmeler yapmak, bağış kabul etmek, bağlayıcı her türlü hukuk, akit ve tasarrufta bulunmak,
8) Dava değeri 500.000.-TL'dan az olan davaların sulhen ortadan kaldırılmasına karar vermek,
9) Dairelerde, idari ve adli yargı mercilerinde davalı veya davacı sıfatıyla büyük şehir belediyesini temsil etmek veya başkasına vekalet vermek,
10) İta amiri sıfatıyla verile emirlerini imza etmek veya bu konuda yetki vermek,
11) Gerektiğinde bizzat nikah kıymak,
12) Diğer kanunların belediye başkanlarına verdiği görev ve yetkilerden, büyük şehir belediyesi görevlerine ilişkin bulunan hizmetleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak,
13) Gerektiğinde görev ve yetkilerinin bir veya bir kaçını ilçe belediye başkanlarına devretmek,
14) İlçe belediyelerince yapılan hizmetlerin etkinliğini sağlayıcı tedbirleri almak ve bu amaçla gerektiğinde mahallinde denetlemelerde bulunmak, Büyük şehir belediye başkanlarının görevidir.
Yukarıda sayılan görevler büyük şehir belediye başkanlarına, diğer belediye başkanlarından farklı olarak bazı görev ve yetkiler vermiştir.
b- Büyük şehir Belediye Başkanlarının Büyük şehir ve İlçe / Alt Kademe Belediye Meclisleri İle İlgili Görev ve Yetkileri :
3030 sayılı Kanunun 14.maddesinde büyük şehir belediye başkanlarının meclis kararlarını onaylamasını düzenlemiştir. Buna göre; "Büyük şehir ve ilçe belediye meclislerince alınan bütün kararlar büyük şehir belediye başkanına gönderilir. Büyük şehir belediye başkanı konunun meclislerde tekrar görüşülmesini isteyebilir. Meclisler kararlarında ancak 2/3 çoğunlukla ısrar edebilirler ve bu hallerde meclis kararı kesinleşmiş olur." Bu konunun uygulama yöntemi 3030 sayılı Kanunun Uygulaması İle İlgili Yönetmeliğin 42.maddesinde açıklanmıştır. Maddeye göre büyük şehir belediye başkanları 15 gün içinde bu kararları onaylamak veya geri çevirmek zorundadır. Ancak noksanlıkların ikmali için yapılan yazışmalar bu süreye dahil değildir. Ayrıca belediye başkanı, belediye meclislerince 2/3 çoğunlukla kesinleştirilen kararlara karşı idari yargı yoluna başvurabilir. Büyük şehir belediye encümeninin kararları ile ilgili olarak büyük şehir belediye başkanına ayrı bir yetki tanınmamıştır. 3030 sayılı Kanunun 21.maddesindeki atıf dolayısıyla büyük şehir belediye başkanı, 1580 sayılı Kanundaki yetkileri kullanır. Büyük şehir belediye meclisine büyük şehir belediye başkanı başkanlık eder. Meclisin toplantıya çağrılması, gündemin hazırlanması ve görüşmelerin yapılması ile ilgili diğer hususlar 1580 sayılı Kanunun ve ilgili Yönetmeliğin hükümlerine göre yapılır. Ancak 3030 sayılı Kanunun 14. ve Uygulama Yönetmeliğinin 37/c maddeleri uyarınca; büyük şehir belediye başkanları hakkında 1580 sayılı Kanunun 61. ve 76. maddelerine göre verilen yetersizlik kararlar 2/3 yerine 3/4 çoğunlukla alınır.
c- Büyük şehir Belediye Başkanlarının Zabıtaya İlişkin Görev ve Yetkileri :
3030 sayılı Kanunun 6.maddesinin (n) ve (p) fıkralarında zabıta hizmetleri il ilgili görevler düzenlenmiş, Yönetmeliğin 23.maddesini, (A) ve (B) fıkralarında başkanın yetkileri açıklanmıştır. Buna göre, gözetim ve koordinasyon yetkisini bizzat kullanabileceği gibi büyük şehir belediye zabıta teşkilatı içinden görevli ve yetkili kılacağı en az komiser düzeyindeki personel eliyle de kullanabilir.
d- Diğer Görev ve Yetkiler :
3030 sayılı Kanun ve uygulama yönetmeliklerinde başkana tanınan yetkiler ve bunlarla ilgili görevlerden önemlileri şunlardır:
1) Altyapı koordinasyon merkezine başkanlık etmek; (Koordinasyon Merkezleri ve Fon Yönetmeliği madde 6.)
2) Ulaşım koordinasyon merkezi başkanlığını yürütmek, (madde 24)
3) Danışma kurulu üyelerini seçmek, (3030 sayılı Kanun madde 7.)
4) Büyük şehir belediyesi genel sekreteri dışındaki personeli atamak, (3030 sayılı Kanun madde 16, 17, Uygulama Yönetmeliği madde 44.)
5) Birimlerin bağlılıklarını değiştirmek, (Yönetmelik madde 43.)
e- 3030 Sayılı Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği İle İlçe ve Alt Kademe Belediye Başkanlarına Verilen Görevler :
1) 3030 sayılı Kanunun 10.maddesine göre ilçe belediye başkanları büyük şehir belediye meclisinin tabii üyeleridir.
2) Büyük Şehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri ve Fon Yönetmeliğinin 6.maddesinin 3.fıkrası gereğince görev alanlarına giren konuların görüşülmesi sırasında ilçe belediye altyapı koordinasyon merkezine asil ve sürekli üye olarak katılır.
3) Aynı Yönetmeliğin 24.maddesinin 3.fıkrasında ilçe belediye başkanları görev alanlarına giren konuların görüşülmesi sırasında ulaşım koordinasyon merkezini asli ve süreli üye olarak katılırlar.
III - DİĞER MEVZUATLA BELEDİYE BAŞKANLARINA VERİLEN GÖREV VE YETKİLER
a- Personelle İlgili Görev ve Yetkiler :
1) Sınav komisyonu oluşturmak ,
2) Belediye memurlarını atamak ve görevlerine son vermek ,
3) Belediye memurlarının asaletlerini onaylamak ,
4) Adaylık devresi içinde memurların görevine son vermek ,
5) Belediye personelinin derece yükselmelerini onaylamak ,
6) Belediye memurlarını görevden uzaklaştırmak ,
7) Belediye memurlarına disiplin cezası vermek, itirazları incelemek ,
8) Belediye memurlarının sicil raporlarını doldurmak ,
9) Belediye memurlarına fazla çalışma ücreti ödenmesine ilişkin teklifleri onaylamak ,
10) Belediye işçilerinin atanmasını onaylamak ,
11) Memurlara yemin ettirmek ,
12) Belediye personeline ödül ve takdirname vermek ,
13) Belediye personeline izin vermek veya yetkilerini devretmek ,
14) Memurlara yapılacak giyecek yardımı ile ilgili listeleri onaylamak ,
15) Memurlara yapılacak yiyecek yardımlarını tespit etmek ve uygulatmak ,
16) Görevde yükselme eğitimine katılacakları belirlemek ve sınav kurulunu kurmak ,
17) 3628 Sayılı Kanuna göre delil elde edildiğinde Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunmak ,
18) 4483 Sayılı Kanuna göre belediye memurlarının görev ile ilgili suçlarını izin vermeye yetkili makama bildirmek,
19) Memurların devlete ve kişilere verecekleri zararların tespiti için komisyon oluşturmak ,
20) Belediye memurlarının vekaleten görevlendirmek ,
21) Memurların mal bildirimlerini kabul etmek .
b- Belediye Cezaları İle İlgili Görev ve Yetkiler :
Belediyelerin çeşitli kanunlarla konulan yasaklara ve yayınlanacak tenbihnamelere uymayanlara idari para cezası verme veya meslek ve sanattan men etme yetkisi bulunmaktadır. Genellikle bu cezalar encümen tarafından verilmekte, ancak bazı hallerde doğrudan belediye başkanlarına da ceza verme yetkisi tanınmıştır. Bunları aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:
1) Belediye cezalarını düzenleyen 1930 tarihli 1608 sayılı ve 1960 tarihli 151 sayılı Kanunlar belediye başkanlarına ceza verme yetkisi tanımıştır. 1608 sayılı Kanunun 05.12.1960 tarih ve 151 sayılı Kanunla Ek 2. maddesinde "1608 sayılı Kanunun 1.maddesinde kayıtlı cezayı müstelzim hususları bizzat gördükleri takdirde; il merkezi olan yerlerdeki belediye başkanları ile bulunduğu takdirde başkan muavinleri, şube müdürleri ve belediye başkanlarının bizzat yetki verdikleri ilgili görevliler resen 25 liraya kadar hafif para cezası tertibine ve 4 güne kadar ticaret ve sanat icrasından mene, diğer yerlerdeki belediye başkanları ile bulunduğu takdirde başkan muavinleri resen 10 liraya kadar hafif para cezası tertibine ve bir gün ticaret ve sanat icrasından mene yetkilidir." denilmektedir. Bu maddedeki para cezalarının miktarları 01.08.1999 tarih ve 23773 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 4421 sayılı Kanunla 3930 misli arttırılmıştır. Buna göre bu ceza miktarları 98.250.-TL. ya yükselmiştir. Bundan sonraki yıllarda ise yine 4421 sayılı Kanunla Türk Ceza Kanununun Ek 2.maddesinde yapılan değişiklik uyarınca Vergi Usul Kanununa göre her yıl belirlenen "Yeniden Değerleme" oranında arttırılacaktır. 18.11.1999 tarih ve 23880 sayılı Resmi Gazete'de Maliye Bakanlığı'nca yayınlanan 279 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'ne göre 1999 yılı için bu oran % 52.1 olarak, 18.12.2000 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 288 sayılı Vergi Usul Kanunun Genel Tebliğine göre de bu oran % 56 olarak, 2002 yılı için % 53,2 olarak tespit edilmiştir. Böylece göre bu cezalar 01.01.2002 yılı için 355.000.000.-TL. olarak uygulanacaktır. Bu ilgililer, cezalara (5) gün içinde mahalli sulh mahkemeleri nezdinde itiraz edebilirler. Ticaret ve sanattan men kararlarıyla, para cezasını vermediğinden hapse değiştirme hükmünün infazı itiraz neticesine kadar geri bırakılır.
) 16.09.1960 tarih ve 80 sayılı "1580 sayılı Belediye Kanununun 15.maddesinin 58.bendine Tevfikan Belediyelerce Kurulan Toptancı Hallerinin Sureti İdaresi Hakkında Kanun"un 4128 sayılı Kanunla değişik 4.maddesine göre de; 2.500.000.-TL para cezası ve 15 güne kadar faaliyetten men cezası vermeye belediye başkanları ve teşkilatı bulunan yerlerde belediye başkan yardımcıları ve şube müdürleri yetkilidir. 4421 sayılı Kanuna göre, bu ceza 1995 yılında tedvin edildiğinden, 8 misli arttırılarak uygulanması gerekmekte olup, 1999 yılı için 20.000.000.-TL.ya yükseltilmiştir. Bu cezalar 01.01.2002 yılında 72.701.000.-TL. olarak uygulanacaktır. 80 Sayılı Kanunun 4.maddesinin son fıkrasında "Bu surette verilecek cezalar kesin olup aleyhinde adli ve idari kaza mercilerine müracaat olunamaz" denilmekte ise de; Anayasamızın 125.maddesindeki "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır" hükmü doğrultusunda bu cezalara karşı idari yargı yoluna başvurulabileceği, bu taktirde dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca 60 gün olacağı kanaatindeyiz.
3) 21.08.1983 tarih ve 18132 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Çevre Kanununun 24.maddesinin (a) fıkrasında büyük şehir belediyeleri hudutları içinde kalan sahil, boğaz, liman ve körfezlerle göl ve akarsularda bu Kanunun 22.maddesinde sayılan cezaların büyük şehir belediye başkanlıklarınca verileceği açıklanmıştır. Bu cezalar 300.000.-TL ile 50.000.000.-TL arasında değişmektedir. Bu miktarlar 4421 sayılı Kanunla 393 misli arttırılarak 117.000.000.-TL ile 19.500.000.000.-TL. arasına yükseltilmiştir. 2002 yılı için 272.630.000.-TL. ile 45.438.000.000.-TL. arasında uygulanacaktır. İdari nitelikteki bu para cezalarına karşı Kanunun 25.maddesi uyarınca tebliğ tarihinden itibaren (7) gün içinde yetkili idare mahkemelerine itiraz edilebilir. İtiraz idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
4) 14.04.1990 tarih ve 20405 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 3621 sayılı Kıyı Kanununun 15.maddesinin (a) fıkrasına göre; Kıyıda ve uygulama imar planı bulunan sahil şeritlerinde;
-Duvar, çit parmaklık, telörgü, hendek, kazık ve benzeri engelleri oluşturanlara kum, çakıl veya çekenlere 5.000.000.-TL.,
-Moloz, toprak, curuf, çöp gibi kirletici ve çevreyi bozucu etkisi olan atık ve artıkları dökenlere 10.000.000.-TL.,
-Kıyıyı değiştirecek boyutta bazı yapan, kum, çakıl alan veya çekenlere 50.000.000.-TL., para cezası verilmesi öngörülmüş, ceza miktarları 4421 sayılı Kanunla 12 misli arttırılmış olup, 1999 yılı için sırasıyla; 60.000.000.-TL, 120.000.000.-TL. ve 600.000.000-TL.ya yükseltilmiştir.
Yukarıdaki hesaplamaya göre, 2002 yılı için ceza miktarları şöyle olacaktır:
-Duvar, çit parmaklık, telörgü, hendek, kazık ve benzeri engelleri oluşturanlara kum, çakıl veya çekenlere 139.810.000.-TL.,
-Moloz, toprak, curuf, çöp gibi kirletici ve çevreyi bozucu etkisi olan atık ve artıkları dökenlere 279.620.000.-TL.,
-Kıyıyı değiştirecek boyutta bazı yapan, kum, çakıl alan veya çekenlere 1.398.103.000.-TL., Aynı maddenin (b) fıkrası uyarınca da; bu Kanun kapsamında kalan alanlarda Kanun hükümlerine uyulmadan ruhsatsız, ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapıların sahiplerine ve müteahhidine 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen para cezalarının 2 misli para cezası verilir. 3194 Sayılı İmar Kanunu esas alınarak verilecek olan cezaların miktarları da 4421 sayılı Kanun ve yeniden değerleme oranları sırasıyla; 714.289.000.-TL. arasında 35.714.546.000.-TL. değişmektedir. Kıyılarda ise bu cezalar iki katı olarak uygulanır. Buna göre 1.428.578.000.-TL.dan 71.429.092.000.-TL.ya kadar ceza uygulanması mümkündür. Cezalar belediye ve mücavir alan sınırları içinde doğrudan belediye başkanı tarafından verilir. Kıyı Kanununa göre verilen cezalara karşı (7) gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın uygulanmasını durdurmaz.
c-İmarla İlgili Görev ve Yetkiler :
Belediyelere başta 3194 sayılı İmar Kanunu ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu olmak üzere çeşitli kanun ve uygulama yönetmelikleri ile çeşitli görevler verilmiştir. Bunlardan doğrudan belediye başkanları tarafından izlenip sonuçlandırılması gerekenler aşağıda sıralanmıştır : 1) 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi uyarınca, belediye meclisince kabul edilen imar planlarını uygun görülen yerlerde bir ay süreyle ilan etmek, bu süre içinde yapılan itirazları belediye meclisine havale etmek,
2) 02.10.1985 tarih ve 18916 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Halihazır Harita Alımı İle Zeminde Arsa ve Arazi Düzenleme Uygulaması İşlerini Yükümlenecek Olan Müellif ve Müellif Kuruluşlarının Ehliyet Durumlarına Ait Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6.maddesi uyarınca, yeterlilik belgesi verecek komisyon belediye başkanının onayı ile kurulur. Yapılan halihazır haritaları ve kesinleşen imar planlarını Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'na göndermek,
3) 3194 Sayılı Kanunun 10.maddesi uyarınca kesinleşen imar planları ile ilgili 5 yıllık imar programı hazırlayarak belediye meclisine sunmak,
4) 3194 Sayılı Kanunun 11.maddesi uyarınca, kesinleşen imar planlarında gösterilen umumi hizmetlere ayrılmış hazine ve özel idarelere ait yerlerin belediyeye intikalini sağlamak için teklifleri yapmak,
5) 3194 Sayılı Kanunun 21.maddesi uyarınca, Kanun kapsamındaki yapılara ruhsat ve tamamlanmış binalara yapı kullanma izni vermek,
6) 775 Sayılı Gecekondu Kanunun 18.maddesi uyarınca; kamuya ait arsa ve arazilerde yapılan kaçak yapıları yıktırmak, özel kişilere ait arsalara ve arazilere yapılanları ise mülkiyet durumlarını tespit ettikten sonra müracaatları üzerine yıktırmak, (Bu madde uygulamasında binalarda iskan edilmiş olması yıkıma engel teşkil etmez.)
7) 01.07.1993 tarih ve 21624 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Otopark Yönetmeliği'nin 5.maddesi uyarınca gerekli miktarda otopark yeri ayrılmasını sağlamak, 11.maddesine göre Otopark Fonu'ndan harcama yapmak, (Büyük şehirlerde bu görev büyük şehir belediye başkanına aittir.)
8) 20.05.1993 Tarih ve 21586 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin 19.maddesine göre; geçici atık deposu kuracaklara inşaat ruhsatı vermek, 28.maddesine göre de; mahalli çevre kurulu (nüfusu 10 000'ne kadar olan beldeler) ya da Çevre Bakanlığı'nın görüşü ile ruhsat vermek, bunların denetimini sonucu ruhsatlarını iptal etmek ve faaliyetlerini durdurmak,
9) 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 18.maddesi uyarınca, "Mahalli idarelerin taşınmaz kültür varlığı parselinde ek veya eklenti suretiyle yapılacak veya yeni inşa edilecek yapılara ait koruma kurullarınca verilen kararlarda veya onaylanmış kültür varlığı projelerinde değişiklik yapamazlar. Ancak, inşa edilecek yapının fen ve sağlık şartlarının uygunluğunu kontrol edebilirler." hükmü yeralmıştır. Bu hususa özen gösterilmesi gerekir.
10) Belediyelerin imarla ilgili yetkileri; 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurulu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname, 388 sayılı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile sınırlandırılmıştır. Bunlara uygulamada dikkat edilmesi gerekmektedir.
11) Belediyelerin imarla ilgili yetkilerinde 17 Ağustos 1999 depreminden sonra önemli değişiklikler yapılmıştır. Yönetmelikte yapılan değişikler 2 Eylül 1999 ve 13.07.2000 tarihli Resmi gazetelerde yayınlanmış olup, belediye başkanları bu hususlarda dikkatli olmalıdır.
12) Plan Yapılmasına Esaslara Dair Yönetmeliğin (Bu Yönetmeliğin adı 17 Mart 2001 tarih ve 24345 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Yönetmelikle değiştirilerek bu şekli almıştır.) 21.maddesinde imar planı yapılırken;
-İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık ve kuruluşların görüşü alınacaktır.
-İmar planındaki bir sosyal ve teknik altyapı alanının kaldırılabilmesi ancak bu tesisin hizmet götürdüğü bölge içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir.
-İmar planında yeni bir sosyal ve teknik altyapı alanı ayrılması durumunda 1.bentteki esaslara uyulur.
-Plan müellifinin gerekçeli uygun görüşünün alınması şarttır.
-Dini yapı alanlarına ilişkin planlarda ve değişikliklerinde il müftülerinin görüşü alınır.
13) 13.07.2001 Tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun 11.maddesi uyarınca Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ ve Yalova illerinde yapı denetimlerinde yapı denetim kuruluşları yetkili ve görevli kılınmıştırlar. Kanunun 3.maddesine göre, yapı denetim kuruluşları imar mevzuatınca öngörülen fenni mesuliyeti ilgili idareye karşı üstlenirler. Belediyeler kendi görev alanları içinde bu Kanun ve uygulama Yönetmeliği gereği yapı denetim sözleşmesi düzenlenmesi ve yapıların usulüne uygun olup olmadığının denetlenmesi ile görevli ve yetkilidirler.
14) 3030 Sayılı Kanun kapsamındaki alanlarda uygulanacak Tip İmar Yönetmeliğinin 11.maddesi uyarınca, bu Yönetmelikte belediyelere bırakılmış olan takdir yetkileri ve sorumluluğu belediye başkanına aittir. (3030 sayılı Kanun kapsamındaki belediyelerin imar yönetmeliklerine benzer hüküm konulabilir.)
15) 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 8.maddesi uyarınca, İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanı Boğaziçi İmar İdare Heyeti'ne katılmak üzere bir uzman görevlendirir.
Aynı Kanunun 10.maddesine göre, kat alanı ve irtifa ne olursa olsun İmar Kanununun ilgili maddelerine göre yapı ruhsat ve iskan almak mecburiyetinde olup, bu izinler yalnızca ilçe belediye başkanlarınca avan ve tatbikat projelerine göre verilir.
d- Çeşitli Görevler ve Yetkiler :
1) Evlendirme yetkisi ,
2) Bazı alacakların silinmesi yetkisi ,
3) Resmi törenlerdeki görevler ,
4) İhtiyaç komisyonuna üye seçmek ,
5) İtfaiye iç hizmet yönergesini hazırlatmak ,
6) Belediye sınırları dışındaki yangınlarda itfaiyeyi görevlendirmek ,
7) Konut tahsis komisyonu kurmak ,
8) Tüketici hakem heyetine üye görevlendirmek ,
9) Belediye gelirleri bakımından en büyük mal memurunun yetkilerini kullanmak ,
10) Vergi görevlilerine yardım etmek ,
11) Belediye gelirleri için ihtiyati haciz koymak, tecil yapmak ,
12) Özel kreş ve gündüz bakım evleri ücret tespit komisyonuna üye görevlendirmek ,
13) İmha komisyonu kurmak ,
14) Sayım komisyonu kurmak ,
15) Işık, levha ve işaretlere izin vermek ,
16) Karayolları kenarında açılacak tesislere izin vermek ,
17) Mezarlıkların bakımını ve korunmasını sağlamak ,
18) Merkezi idareden istenecek yardımlar için teklif hazırlamak,
19) Resmi yazışmaları valilik ve kaymakamlık aracılığı ile yapmak ,
20) Türk Bayrağı mevzuatına göre işlem yapmak ,
21) Ağaçlandırma yapmak ,
22) Orman yangınlarının söndürülmesi çalışmalarına katılmak ,
23) Vatandaşların dilekçelerini alınmasını ve izlenip sonuçlandırılmasını sağlamak ,
24) İhale ile ilgili işleri yürütmek ,
25) Fuhuş mücadele komisyonuna bir üye görevlendirmek,
26) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde açılacak işyerlerine izin vermek ,
27) Binaların numaralandırılmasını sağlamak ,
28) Belediyeye ait resmi mühürleri yaptırmak ,
29) Kapalı yerlerde tütün mamullerinin kullanılmasını önlemek ,
30) Seçim kurullarının isteklerini yerine getirmek ,
31) Hayvan hastalıklarını ilgili yerlere bildirmek ,
32) Tarımsal hastalıkları ilgili yerlere bildirmek ,
33) Belediye adına gayrimenkul tescili yaptırmak ,
34) Sivil savunma ile ilgili eksiklikleri gidermek ,
35) Belediye arsalarının satışı ,
36) Çevre ile ilgili görevler ,
37) Murakıp seçimi ile ilgili görevleri ,
38) LPG istasyonları ile ilgili görevler ,
39) Sporla ilgili görevler .
Tarih :02/09/2009
